Garnaalkroketten
Het voorlopig oudste, gedrukte recept voor garnaalkroketten zoals we die vandaag kennen, danken we aan madame Barella, de directrice van het Institut pour jeunes filles aan de Avenue Louise in Brussel.
In haar Nouveau manuel. Cuisine, patisserie, régimes uit 1914 stelde zij voor om de vulling van garnaalkroketten te maken met een bechamelsaus in plaats van met puree zoals tot dan, maar ook nog maar kort, gangbaar was. Madame Barella’s recept bleek een succes. Niemand keerde nog terug naar de vulling met puree.
Garnalen zelf werden al veel langer gegeten: aan de zee waarschijnlijk al sinds de prehistorie. De Romeinen frituurden een soort garnalenballetjes en trokken ook de garnalenhandel naar het binnenland op gang. Daar werden garnalen een exclusieve want dure delicatesse. Het transport was duur, de bewaarmogelijkheden waren beperkt, en vooral: het aanbod was klein. Voor de 20ste eeuw vingen vissers vooral ambachtelijk garnalen, met een net in zee of met een kleine garnalenknots.
Na de Tweede Wereldoorlog werden garnaalkroketten steeds populairder. Dat had te maken met een groeiende aanvoer van garnalen, en ook met de democratisering van het kusttoerisme. Dagjestoeristen of hotelgasten bestelden nog niet à la carte op restaurant. Aan de gastentafels kreeg iedereen hetzelfde geserveerd. Zowel ’s middags als ’s avonds was dat een volledige maaltijd met vooraf soep of voorgerecht. Vaak stond zeekost en specifiek een garnaalkroket op het menu. Steeds meer mensen uit het binnenland leerden zo garnalen kennen en appreciëren.
Vandaag zijn garnaalkroketten nergens zo populair als in België. In 2015 werd maar liefst 90 procent van de wereldwijd productie hier geconsumeerd. De Oostendse garnaalkroket is erkend als streekproduct. En dat onder strikte voorwaarden: de garnalen moeten met de hand gepeld zijn, gevangen door Oostendse vissers, minstens 30 procent uitmaken van de vulling van de kroket én binnen een straal van 10 kilometer rond Oostende zijn vervaardigd.
Afbeelding van garnalen uit: Adriaen Coenen, Visboek, 1577-1581. Collectie KB Nederland.
Garnalenverkoopster aan café Sportwereld in Oostende, z.d. Beeldbank Oostende.
Clara Peeters, Stilleven met krab, garnalen en kreeft, 1630. Collectie Museum of Fine Arts Houston. Via Google Art Project.
Heyst-sur-Mer, Les pecheurs de crevettes, ca. 1900-1925. Collectie Hey. Museum van de Zwinstreek.
Recept voor garnaalkrokketen in een receptenschrift van de Sint-Godelieve-abdij in Brugge, ca. 1920-1930. Collectie Sint-Godelieve-abdij.
Jan van der Goes, Garnaal, ca. 1690-1700. Collectie Rijksmuseum Amsterdam.